Dagmar Winkelhorst werd Jonge Ambtenaar van het Jaar in januari 2015. Maar er waren nog een heleboel andere topkandidaten genomineerd. Zo zat Frank Reniers (31, coördinator decentralisaties bij BZK) bij de laatste 10 kandidaten. We weten dat hij aan het begin van dit jaar druk was met drie decentralisaties. Maar wat doet hij nu? En hoe heeft hij de decentralisaties beleefd? Hij vertelt over zijn bevindingen

Of ik de coördinatie met betrekking tot de communicatie richting gemeenten kon doen rond de decentralisaties in het sociaal domein? Wow, dat is groots, was mijn eerste reactie op deze vraag van mijn leidinggevende eind 2013. Vanwege mijn eerdere werk als projectleider bij de Veilgheidshuizen was ik wel bekend met decentraliseren, maar van de volle breedte van dit onderwerp had ik geen idee. Hoewel ik toen al wist, dat het een mega project zou worden, als mij antwoord ‘ja’ zou zijn, had ik nooit kunnen vermoeden dat het zoveel impact zou hebben. Op mij, mijn collega’s, maar vooral ook op de samenleving.

Blauwe happy socks

Want wist ik toen nog nauwelijks iets over die decentralisaties, nu kan ik de onderwerpen wel dromen. Voor wie het nog niet weet: de drie decentralisaties in het sociaal domein zijn sinds 1 januari 2015 een feit. Gemeenten kregen er op dat moment meer taken bij op het gebied van zorg, jeugd en werk waarvoor drie wetten zijn ontworpen: de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, Participatiewet en Jeugdwet. Eén van de taken van het ministerie van Binnenlandse Zaken was om gemeenten daarbij zo goed mogelijk te ondersteunen en inhoudelijk voor te bereiden in samenspraak met de betrokken ministeries: VWS, VenJ, SZW en de VNG.

Allemaal partijen met hun eigen belangen, visie en aanpak. Tel daar de politieke gevoeligheid van het onderwerp bij op (de zorg voor ouderen en kwetsbaren in Nederland verandert!) en je zult begrijpen dat mijn blauwe happy socks met hartjes het afgelopen jaar flink zijn versleten. Ik trok ze namelijk aan tijdens elk moeilijk overleg.

De jongste aan tafel

En die waren er. Ik was bijvoorbeeld voorzitter van een werkgroep met gemeenten en verschillende ministeries, zo’n 24 man aan tafel. Elk ministerie had z’n sterkste mensen gestuurd, want de eigen belangen moesten behartigd worden. Maar we moesten ook gaan samenwerken en daar lag een schone taak voor mij. Als jongste aan tafel. De ruimte om fouten te maken is er niet, in ieder geval zo voelde ik dat. Ik had het idee dat ik me als jongeling extra moest bewijzen. Ik bereidde zo’n overleg dan ook tot in de puntjes voor. Dat was mijn wapen.

Uiteindelijk lukt het om iedereen op één lijn te krijgen. Eén van mijn belangrijkste argumenten daarvoor: als we willen dat gemeenten integraal gaan werken, moeten we dat zelf ook doen. We kunnen dan niet de drie afzonderlijke wetten apart benaderen. Al is er maar één dag waarop we samen optrekken, zodat we ook richting gemeenten een signaal afgeven.

Mooie dingen bereiken

Want mijn achtergrond ligt dan wel niet in de communicatie (ik studeerde politicologie) maar ik heb in mijn vorige functie bij het programma Veiligheidshuizen wel gezien wat voor mooie dingen je kunt bereiken met een goede mix van communicatiemiddelen, een goede huisstijl en natuurlijk een sterk verhaal. En dat kwam allemaal samen tijdens de Decentralisatie Dag op 28 mei waarop – en dat is uniek – alle bewindspersonen van de betrokken ministeries samen met de VNG-top aanwezig waren. Ik denk dat het me lukte om mensen mee te krijgen tijdens deze dag omdat ik kan inspireren, motiveren en wellicht met wat jeugdige overmoed en onbevangenheid mensen kan overtuigen dat we samen iets moois kunnen maken. En het was een mooie dag met 1200 ambtenaren, ’s avonds nog eens 250 raadsleden en gelijktijdig een bestuurdersdiner met 150 wethouders. Meteen daarna zei iedereen: wanneer doen we dit weer?

Ik denk dat we het afgelopen jaar met verschillende middelen een wezenlijke rol hebben gespeeld in de ondersteuning richting gemeenten. Het verhaal dat ik bij gemeenten zag, is een ander verhaal dan ik in de krant las. Daar werd vaak de negatieve kant belicht: gemeenten zijn er niet klaar voor. Maar ik zag juist heel veel gemeenten die goed bezig waren.

Wel hoorden we dat gemeenten steeds minder goed op konden tegen deze negatieve stroom van berichten en mede daarom hebben we het 3D Journaal opgericht als tegenwicht tegen alle negatieve verhalen die in de media verschenen. Op dit weblog plaatsen we iedere dag twee artikelen om gemeenten te inspireren met goede voorbeelden en kennis te delen. We willen graag ook de andere kant laten zien, de plekken waar het wel degelijk goed gaat en gemeenten in het zonnetje zetten. Het lezen van die verhalen vervulde mij altijd met een gevoel van trots: we zijn allemaal onderdeel van een grote verandering en we doen het samen.

Geïnspireerd door andere jonge ambtenaren

Ik liet me vaak inspireren door de rubriek waarin we een maand lang een ambtenaar volgden die zich bezighoudt met de decentralisaties. Vooral de ‘jongelingen’ las ik met veel interesse. Sanne Heesmans  bijvoorbeeld, die als 32-jarige leiding geeft aan mensen die soms in tranen aan haar bureau staan omdat ze er samen niet uitkomen. Ik zie dat veel jongeren met een andere blik naar problemen kijken en daarom ook met andere oplossingen komen. En dat is niet altijd makkelijk bij een onderwerp waar iedereen wel een mening over lijkt te hebben.

Ook ik heb vaak op feestjes moeten uitleggen waarom deze ontwikkelingen goed zijn voor Nederland. Had ik net m’n eerste biertje op, schoot iemand me weer aan: ‘Ik las net weer op Nu.nl dat de zorg in Nederland wordt afgebroken.’ Daar houd jij je toch ook mee bezig?’ Ik heb vaak genoeg moeten uitleggen waar de decentralisaties voor staan en dat ik geloof in deze veranderingen. We moeten de zorg en ondersteuning goedkoper en dichter bij mensen organiseren, daar wordt het beter en efficiënter van en dat is nodig. Natuurlijk heb ik me ook wel eens afgevraagd: zijn we wel de juiste dingen aan het doen, alle die slechte berichten in de krant, mis ik soms iets, stevenen we niet af op een ramp. Het zou niet goed zijn als je zelf niet meer kritisch bent. Maar ik ben er nog steeds van overtuigd dat het een goede ontwikkeling is.

Inmiddels is de feitelijke overgang bij de meeste gemeenten achter de rug. En ik kijk terug op een geslaagd jaar. Met de nominatie door Futur in de Top 10 Jonge ambtenaar van het jaar als hoogtepunt. Maar er komt meer. Want nu is het tijd voor transformatie binnen gemeenten: een andere manier van denken, dingen doen en anders samenwerken met je stakeholders – waar niet het systeem, maar de leefwereld van mensen weer centraal staat. En ook dat proces willen wij als Rijk faciliteren. Je raadt vast wel wie voor de coördinatie is gevraagd.

Frank Reniers projectleider bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en werd voor Futur geïnterviewd door Fieke Walgreen redacteur 3D Journaal en werkzaam bij Maters en Hermsen Journalistiek

Leave a Comment